klianthus szkarłatny

Liczba zagrożonych gatunków zwierząt i roślin na Ziemi stale rośnie. W Czerwonej Liście (Red List of Threatened Species), sporządzanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN), znajduje się obecnie ponad 49 500 organizmów zagrożonych wyginięciem. Niestety rośnie także liczba taksonów (gatunków i podgatunków), które zostały już całkowicie wytępione w środowisku naturalnym. Obecnie na liście znajduje się ich 83. Bez opieki człowieka mogłyby one zniknąć z powierzchni Ziemi na zawsze. W utrzymaniu ich obecności na naszej planecie kluczową rolę odgrywają nowoczesne ogrody zoologiczne i botaniczne, które hodują lub uprawiają niektóre z tych gatunków w swoich placówkach. W Zoo w Ostrawie znajduje się obecnie 14 takich gatunków, a dokładniej 13 gatunków i 1 podgatunek.

Główną misją współczesnych ogrodów zoologicznych jest przyczynianie się do zachowania różnorodności biologicznej. Te znaczące organizacje zajmujące się ochroną przyrody pomagają chronić zagrożone gatunki zarówno poprzez ich hodowlę w swoich placówkach (ex situ), jak i poprzez wspieranie projektów ratunkowych w miejscach naturalnego występowania danych gatunków (in situ). Nie mniej ważna jest również edukacja szerokiej opinii publicznej właśnie w kwestiach ochrony przyrody, ponieważ ogrody zoologiczne na całym świecie odwiedza rocznie ponad 700 milionów osób. Dla Ogrodu Zoologicznego i Parku Botanicznego w Ostrawie ochrona przyrody ma kluczowe znaczenie – placówka ta uczestniczy w setkach programów ochronnych, wspiera około 20 programów ochronnych in situ oraz przygotowuje dla publiczności szereg działań edukacyjnych. Wśród zwierząt hodowanych w zoo Ostrava prawie jedna trzecia znajduje się na liście gatunków zagrożonych lub nawet krytycznie zagrożonych. Stopniowo przybywa też gatunków i podgatunków z kategorii „Extinct in the Wild” (wymarłe w środowisku naturalnym). Obecnie w zoo znajduje się 14 takich taksonów, z czego 7 to taksony zwierzęce, a 7 roślinne.

7 (pod)gatunków zwierząt

W przypadku zwierząt wymarłych w środowisku naturalnym chodzi o następujących 6 gatunków i jeden podgatunek: jeleń wietnamski (Cervus nippon pseudaxis), jeleń milu (Elaphurus davidianus), gołębiak kasztanowaty (Zenaida graysoni) oraz cztery gatunki ryb – błyszczak Notropis amecae, skiffia złota (Skiffia francesae), zmienniak Xiphophorus couchianus oraz zmienniak Xiphophorus meyeri.

7 gatunków roślin

Oprócz hodowli rzadkich zwierząt od 2024 roku zoo uprawia również rośliny, które w Czerwonej Liście IUCN figurują jako gatunki wyginięte w środowisku naturalnym:

- franklinia amerykańska (Franklinia alatamaha)

Drzewo osiągające wysokość 3–6 metrów. Nazwa „Franklinia” nawiązuje do amerykańskiego męża stanu i naukowca Benjamina Franklina, a nazwa gatunkowa „alatamaha” – do rzeki Altamaha w stanie Georgia, gdzie drzewo to po raz pierwszy odkryto około 1765 roku. W środowisku naturalnym gatunek ten nie występuje od 1803 roku.

- tojeść Lysimachia minoricensis

Ten endemit pochodzący z Minorki był znany jedynie z jednego stanowiska, z którego wyginął w latach 1926–1950. Na szczęście dostępne były nasiona i gatunek ten był uprawiany od 1926 roku w ogrodzie botanicznym w Barcelonie. Należy do gatunków kleistogamicznych – wytwarza nasiona bez pomocy zapylaczy.

- brugmansia krwista (Brugmansia sanguinea)

Znana jest również jako anielskie trąby. Pierwotny zasięg tego krzewu lub niewielkiego drzewa o wysokości 2–5 m obejmował górskie obszary Kolumbii, Ekwadoru, Peru i Boliwii. Występowała na wysokości do 3500 m n.p.m., przy czym nigdy nie udało się odnaleźć okazów rosnących dziko. Roślina ta znajdowała zawiera trujące substancje skopolaminę i atropinę, przez co znajdowała zastosowanie w praktykach szamańskich i medycynie ludowej.

- brugmansia drzewiasta (Brugmansia arborea)

Ten wiecznie zielony krzew lub niewielkie drzewo osiąga wysokość do siedmiu metrów. Pochodził również z And w południowej Kolumbii, Ekwadorze, Peru, zachodniej Boliwii i północnym Chile. Również tego gatunku nie znaleziono w środowisku naturalnym. Białe, silnie pachnące kwiaty mają kształt rurki o długości 12–17 cm.

- brugmansia pachnąca (Brugmansia suaveolens)

Krzew o wysokości 3–5 m, pochodzący z wybrzeża południowo-wschodniej Brazylii (Mata Atlântica), również nigdy nie został odnaleziony w środowisku naturalnym. Miejscowa ludność ceniła ją wprawdzie jako roślinę magiczną, a pod pewnymi względami także leczniczą, ale jednocześnie się jej obawiała. Owoce zawierają alkaloidy tropanowe.

- alula (Brighamia insignis)

Hawajska nazwa endemicznej rośliny z rodziny lobeliowatych, zwanej również palmą wulkaniczną, pochodzi z wysp Kauaʻi i Niʻihau, ale od 2020 roku uważa się ją za wymarłą w środowisku naturalnym. Rosła na skalistych półkach z niewielką ilością gleby oraz na stromych klifach morskich.

- klianthus szkarłatny (Clianthus puniceus)

Endemit nowozelandzkiej Wyspy Północnej. Jest to wiecznie zielony, rozłożysty krzew o charakterystycznych czerwonych kwiatach przypominających dziób papugi. W 2005 roku zaobserwowano ostatnią roślinę tego gatunku w środowisku naturalnym. Ogród botaniczny w nowozelandzkim mieście Dunedin umieścił ją w swoim logo.

Większość tych roślin można obejrzeć podczas zwiedzania szklarni i botanicznego zaplecza zoo z przewodnikiem. Zwiedzanie odbywa się w języku czeskim w soboty i niedziele, zawsze o godz. 11:00 i 14:00. W języku polskim odbywa się tylko kilka razy w roku a najbliższe odbędzie się w dniach 3 i 4. 10. o godz. 10:00 i 13:00. Zwiedzanie jest wliczone w cenę biletu wstępu do zoo, a miejsce spotkania znajduje się przy wybiegu dla flamingów.

Serdecznie zapraszamy!

Powrót do aktualności